به منظور بررسی تاثیر تراکم کاشت (آرایش کاشت) بر عملکرد، اجزا عملکرد و بعضی صفات مورفولوژیکی آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار در مزرعه آموزشی و پژوهشی دانشکده کشاورزی گنبد اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل فاصله ردیف های کشت 30، 45 و 60 سانتی متر با فاصله بوته های روی ردیف 5،7.5  و 10 سانتی متر بود. عملیات برداشت هنگامی که غلاف ها سبز روشن و دارای دانه های نرم و تازه پر شده، بودند؛ با دست انجام شد. به هنگام برداشت نهایی از هر کرت ده بوته بعد از حذف حاشیه ها به طور تصادفی انتخاب و از آنها برای تعیین اجزا عملکرد (تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در غلاف) و مشخصات مورفولوژیکی (ارتفاع و تعداد شاخه های جانبی) استفاده شد. نتایج نشان داد اثر تراکم بر عملکرد و اجزا عملکرد معنی دار نبود. اثر فاصله بوته ها بر تعداد شاخه های جانبی در سطح 5 درصد معنی دار بود و بیشترین تعداد شاخه های جانبی در فاصله ردیف 10 سانتی متر حاصل شد. حداکثر عملکرد سبز دانه در آرایش کاشت فاصله ردیف 30 سانتی متر و فاصله بوته 10 سانتی متر به میزان12.1  تن در هکتار به دست آمد.

حبوبات بعد از غلات دومین منبع غذایی بشر است و در کشور ما نیز بعد از گندم عمده ترین غذای مردم را تشکیل می دهد. مقدار پروتئین آن تا 4 برابر غلات و 10تا 20 برابر گیاهان غده ای است (مجنون حسینی، 1372).گالجر و بیکســون (Galger and Bicson, 1998) دلیل کاهش عملکرد لوبیا در اثر افزایش تراکم بوته در واحد سطح را، کمبود نور در جامعه گیاهی دانستند. فاصله ردیف کاشت و فاصله بوته روی ردیف کاشت تعیین کننده فضای رشد قابل استفاده هر بوته و در نتیجه عملکرد قابل حصول است (سرمدنیا و کوچکی، 1368). دانکن و همکاران (Dancan et al, 1986) اظهار داشتند که بر اثر افزایش تراکم بوته در واحد سطح وزن خشک بوته در مترمربع افزایش، اما وزن خشک تک بوته کـاهش می یابد. هالیدی (Hallidy, 1996) مقــالات متعددی را خلاصه و تاکید نمود که عملکرد هر بوته با افزایش تعداد بوته کاهش می یابد. دریک بررسی تراکم 30 بوته در مترمربع با فاصله ردیف 50 سانتی متر برتری قابل ملاحظه ای نسبت به سایر فواصل از نظر صفات مورد بررسی نشان داد (یزدی صمدی و پیغمبری، 1367). ماک (Mack, 1986) گزارش نمــود که با افزایش تراکم در لوبیا دو خصوصیت موثر در تعداد کل غلاف یعنی تعداد ساقه در گیاه و تعداد غلاف در گره به طور نسبی کاهش می یابد.

به منظور بررسی اثر فاصله بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد چهار رقم آفتابگردان، آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار رقم آفتابگردان آذرگل، زاریا، رکورد و مهر از ارقام اصلاح شده روغنی، و چهار فاصله بوته 30، 25، 20 و 15 سانتی متر در روی ردیف های کاشت به فاصله 65 سانتی متر در بود. در این آزمایش عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، تعداد دانه خالی در طبق و اجزای عملکرد، شامل تعداد دانه پر در هر طبق و وزن صد دانه اندازه گیری و محاسبه شد. نتایج نشان داد که اثر رقم بر عملکرد دانه، شاخص برداشت، وزن صد دانه و تعداد دانه خالی در طبق بسیار معنی دار بود، در حالی که عملکرد بیولوژیک و تعداد دانه پر در طبق تحت تاثیر رقم قرار نگرفتند. عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و وزن صددانه بطور بسیار معنی داری تحت تاثیر فاصله بوته قرار گرفتند. بیشترین و کمترین عملکرد دانه به ترتیب به میزان 4421 و 3515 کیلوگرم در هکتار به ارقام آذرگل و زاریا اختصاص داشت. با کاهش فاصله بوته، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک افزایش و تعداد دانه پر در طبق و وزن صددانه کاهش یافتند، اثر متقابل رقم و فاصله بوته نیز بر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و تعداد دانه پر و خالی در طبق معنی دار بود، بیشترین و کمترین عملکرد دانه به ترتیب به میزان 5163 و 2380 کیلوگرم در هکتار به رقم آذرگل در فاصله بوته 15 سانتی متر و رقم رکورد در فاصله بوته 30 سانتی متر اختصاص داشت.

به منظور تعیین بهترین فاصله بین ردیف و تراکم کاشت آفتابگردان رقم لاکومکا، آزمایشی در 15 اردبیهشت ماه سال 1387 در مرکز تحقیقات کشاورزی مازندران به صورت کرت های خرد شده با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. سه فاصله ردیف کشت 50، 60 و 70 سانتی متر به عنوان عامل اصلی و چهار تراکم کاشت 60، 70، 80 و 90 هزار بوته در هکتار به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد صفات درصد مغز به کل دانه و شاخص برداشت تحت فاکتور فاصله ردیف و صفات وزن خشک ساقه در هکتار، درصد مغز به کل دانه، عملکرد روغن، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه تحت فاکتور تراکم بوته اختلاف معنی داری را نشان دادند، به طوری که بیشترین درصد مغز به کل دانه (73.7 درصد) و شاخص برداشت (41.82 درصد) تحت فاصله ردیف 70 سانتی متر و بیشترین وزن خشک ساقه در هکتار (3862.57 کیلوگرم در هکتار)، درصد مغز به کل دانه (73.14 گرم)، عملکرد روغن (2134.44 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک ( 14315.23کیلوگرم در هکتار) و عملکرد دانه ( 5688.34کیلوگرم در هکتار) تحت تراکم 90 هزار بوته در هکتار حاصل شدند. بنابراین در این بررسی فاصله ردیف 70 سانتی متر و تراکم 90 هزار بوته در هکتار به عنوان بهترین سطوح فاکتورها معرفی می گردند.

به منظور د ستیابی به اطلاعات لازم جهت مدیریت کار آمدتر مزارع ذرت و ارزیابی الگوهای کاشت و تراکم بوته و افزایش کارایی مصرف آب از طریق آبیاری فاروهای کشت شده ذرت به صورت یک در میان، آزمایشی به صورت طرح کرت های خرده شده نواری (Strip split plot) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار روی ذرت رقم هیبرید 704 در سال های 83- 1382 در اراضی مرکز تحقیقات کشاورزی جیرفت به اجرا رسید. در این مطالعه فاصله بین ردیف های ذرت به عنوان عامل عمودی در سه سطح (75، 70 و 65 سانتی متر)، الگوی کاشت به عنوان عامل افقی، شامل کاشت تک ردیفه و کاشت دو ردیفه در پشته عریض و حذف یک در میان آبیاری و تراکم بوته در سه سطح (85، 75 و 65 هزار بوته در هکتار) به عنوان کرت فرعی مورد بررسی قرار گرفتند . نتایج بدست آمده از مجموع دو سال اجرای آزمایش حاکی از آنست که: اثر الگوی کاشت و تراکم بوته در سطح آماری 1% بر عملکرد دانه ذرت معنی دار بود. اثر فاصله ردیف های کاشت و اثر متقابل فاصله ردیف کاشت × الگوی کاشت × تراکم بوته در سطح آماری 5% معنی دار شد. بالاترین عملکرد دانه ذرت از فاصله ردیف 65 سانتی متر به میزان 13.46 تن در هکتار و بالاترین عملکرد دانه ذرت از الگوی کاشت یک ردیفه معمولی به میزان 14.24 تن در هکتار بود که حدود 16% نسبت به الگوی دو ردیفه و حذف یک در میان آبیاری جویچه ها، برتری نشان داد (اثرات اصلی). با افزایش تراکم بوته عملکرد دانه افزایش پیدا کرد، بطوریکه بالاترین عملکرد دانه ذرت از تراکم 85 هزار بوته در هکتار (13.87 تن در هکتار) بدست آمد. از اثر متقابل بین سه فاکتور مورد بررسی بالاترین عملکرد دانه ذرت از تیمار فاصله ردیف 70 سانتی متر + الگوی کاشت یک ردیفه + تراکم 85 هزار بوته در هکتار (16.08 تن در هکتار) بدست آمد. و بنابراین همین تیمار برای منطقه جیرفت توصیه شد.

0

به منظور بررسی اثر اندازه غده بذری و فاصله بوته روی ردیف، بر خصوصیات عملکرد ارقام مورن و مارفونا آزمایشی در سال زراعی 78-1377 در مزرعه تحقیقاتی کبوتر آزاد اصفهان به صورت کرت های دوبار خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا گردید. فاکتور اصلی شامل دو رقم مورن و مارفونا، فاکتور فرعی دو فاصله بوته 18 و 25 سانتی متر روی ردیف و فاکتور فرعی ـ فرعی شامل اندازه شامل اندازه غده بذری به شرح زیر بود: 1- غده های ریز کوچکتر از 35 میلی متر با احتساب تراکم 75000 و 104000 ساقه اصلی در هکتار جهت فواصل 25 و 18 سانتی متری بوته ها، 2- غده های با اندازه بذری 35 تا 55 میلی متر با احتساب تراکم 160000 و 222000 ساقه اصلی در هکتار جهت فواصل 25 و 18 سانتی متری بوته ها، 3- غده های حاصل از نصف شدن غده های بزرگتر از 55 میلی متر با احتساب تراکم 150000 و 208000 ساقه اصلی در هکتار جهت فواصل 25 و 18 سانتی متری بوته ها و 4- غده های حاصل از چهار قطعه شدن غده های بزرگتر از 55 میلی متری با احتساب تراکم 75000 و 104000 ساقه اصلی در هکتار جهت فواصل 25 و 18 سانتی متری بوته ها. نتایج نشان داد که از میان چهار اندازه غده کاشته شده غده های بذری 35 تا 55 میلی متر که دارای تراکم بالاتر بودند. از نظر عملکرد کل، عملکرد غده های درشت (بزرگتر از 55 میلی متر) و عملکرد غده های بذری (35 تا 55 میلی متر) برتر بودند و غده های کاشته شده در اندازه ریز (کوچکتر از 35 میلی متر) در تمام موارد کمترین میانگین عملکرد را از نظر آماری تولید نمود. به عبارت دیگر بالاترین عملکردها در تراکم بیشتر و در غده های برش نخورده با اندازه 35 تا 55 میلی متر تولید شده است. میانگین عملکردهای کل، غده های درشت، بذری و ریز در فاصله بوته 18 سانتی متر (تراکم بالاتر) نسبت به 25 سانتی متر (تراکم کمتر)، از نظر آماری بیشتر شد البته عملکرد کل رقم مارفونا نسبت به مورن در سطح آماری بالاتری قرار گرفت و بین عملکرد غده های درشت و ریز دو رقم تفاوت معنی داری وجود نداشت اما مقایسه میانگین های عملکرد کل و عملکرد غده های بذری ارقام در دو فاصله کشت نشان داد که رقم مورن در فاصله کشت 18 سانتی متری می تواند عملکردی مشابه رقم مارفونا تولید کند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به منظور بررسی تاثیر آرایش کاشت و تراکم بوته بر اندام های رویا، زایا و عملکرد سه رقم زودرس پنبه، آزمایشی به صورت کرت های دو بار خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار، در ایستگاه تحقیقات کارکنده در طی ساله ای 1384 و 1385 اجرا گردید. سه فاصله ردیف 60، 70 و 80 سانتی متر به کرت های اصلی، دو فاصله بوته 10 و  20سانتی متر به کرت های فرعی و سه رقم، زودرس موتاژنز، ب- 557 و 43259 به کرت های فرعی فرعی اختصاص داده شد. نتایج نشان داد کم شدن فاصله ردیف از 80 به 60 سانتی متر، سبب کاهش تعداد قوزه در بوته و وزن یک قوزه می شود. اما با افزایش تعداد بوته در واحد سطح، عملکرد از2270  به 2656 کیلوگرم در هکتار افزایش یافت. با کاهش فاصله بوته از 20 به 10 سانتی متر، ارتفاع بوته، طول شاخه رویا، طول شاخه زایا، تعداد شاخه زایا، تعداد قوزه در یک بوته کاهش یافت. بهترین الگو در رقم زودرس موتاژنز در تراکم 166.7 هزاربوته در هکتار با آرایش کاشت 10×60 سانتی متر مشاهده گردید. اما اضافه شدن جمعیت گیاهی تاثیر کمتری بر رقم های ب-557 و 43259 داشت .